(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 114

॥ శ్రీః ॥
1.114. అధ్యాయః 114
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
సత్యవత్యా స్వస్మిన్కన్యాత్వావస్థాయాం వ్యాసోత్పత్తికథనం॥ 1 ॥
స్మరణమాత్రాదాగతేన వ్యాసేన సహ సత్యవత్యాః సంవాదః॥ 2 ॥
వ్యాసేన అంబికాంబాలికలోః పుత్రోత్పాదనాంగీకారః॥ 3 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
భీష్మ ఉవాచ। 1-114-0x(691)(5073)
పునర్భరతవంశస్య హేతుం సంతానవృద్ధయే।
వక్ష్యామి నియతం మాతస్తన్మే నిగదతః శృణు॥ 1-114-1(5074)
బ్రాహ్మణో గుణవాన్కశ్చిద్ధనేనోపనిమంత్ర్యతాం।
విచిత్రవీర్యక్షేత్రేషు యః సముత్పాదయేత్ప్రజాః॥ 1-114-2(5075)
`వైశంపాయన ఉవాచ। 1-114-3x(692)
భీష్మస్య తు వచః శ్రుత్వా ధర్మహేత్వర్థసంహితం।
మాతా సత్యవతీ భీష్మం పునరేవాభ్యభాషత॥ 1-114-3(5076)
ఔచథ్యమధికృత్యేదమంగం చ యదుదాహృతం।
పౌరాణీ శ్రుతిరిత్యేషా ప్రాప్తకాలమిదం కురు॥ 1-114-4(5077)
త్వం హి పుత్ర కులస్యాస్య జ్యేష్ఠః శ్రేష్ఠశ్చ భారత।
యథా చ తే పితుర్వాక్యం మమ కార్యం తథాఽనఘ॥ 1-114-5(5078)
మమ పుత్రస్తవ భ్రాతా యవీయాన్సుప్రియశ్చ తే।
బాల ఏవ గతః స్వర్గం భారతో భరతర్షభ॥ 1-114-6(5079)
ఇమే మహిష్యౌ తస్యేహ కాశిరాజసుతే ఉభే।
రూపయౌవనసంపన్నే పుత్రకామే చ భారత॥ 1-114-7(5080)
ధర్ంయమేతత్పరం జ్ఞాత్వా సంతానాయ కులస్య చ।
ఆభ్యాం మమ నియోగాత్తు ధర్మం చరితుమర్హసి॥ 1-114-8(5081)
భీష్మ ఉవాచ। 1-114-9x(693)
అసంశయం పరో ధర్మస్త్వయాః మాతః ప్రకీర్తితః।
త్వమప్యేతాం ప్రతిజ్ఞాం తు వేత్థ యా మయి వర్తతే॥ 1-114-9(5082)
అమరత్వస్య వా హేతోస్త్రైలోక్యసదనస్య వా।
ఉత్సృజేయమహం ప్రాణాన్న తు సత్యం కథంచన॥ 1-114-10(5083)
సత్యవత్యువాచ। 1-114-11x(694)
జానామి త్వయి ధర్మజ్ఞ సత్యం సత్యపరాక్రమ।
ఇచ్ఛంస్త్వమిహ లోకాంస్త్రీన్సృజేరన్యానరిందమ॥ 1-114-11(5084)
యథా తు నః కులం చైవ ధర్మశ్చ న పరాభవేత్।
సుహృదశ్చ ప్రహృష్టాః స్యుస్తథా త్వం కర్తుమర్హసి॥ 1-114-12(5085)
భీష్మ ఉవాచ। 1-114-13x(695)
త్వమేవ కులవృద్ధాసి గౌరవం తు పరం త్వయి।
సోపాయం కులసంతానే వక్తుమర్హసి నః పరం॥ 1-114-13(5086)
స్త్రియో హి పరమం గుహ్యం ధారయంతి సదా కులే।
పురుషాంశ్చైవ మాయాభిర్బహ్వీభిరుపగృహ్ణతే॥ 1-114-14(5087)
సా సత్యవతి సంపశ్య ధర్మం సత్యపరాయణే।
యథా న జహ్యాం సత్యం చ న సీదేచ్చ కులం హి నః॥' 1-114-15(5088)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-114-16x(696)
తతః సత్యవతీ భీష్మం వాచా సంసజ్జమానయా।
విహసంతీవ సవ్రీడమిదం వచనమబ్రవీత్॥ 1-114-16(5089)
సత్యమేతన్మహాబాహో యథా వదసి భారత।
విశ్వాసాత్తే ప్రవక్ష్యామి సంతానాయ కులస్య నః॥ 1-114-17(5090)
న తే శక్యమనాఖ్యాతుమాపద్ధర్మం తథావిధం।
త్వమేవ నః కులే ధర్మస్త్వం సత్యం త్వం పరా గతిః॥ 1-114-18(5091)
`యత్త్వం వక్ష్యసి తత్కార్యమస్మాభిరితి మే మతిః।'
తస్మాన్నిశంయ సత్యం మే కురుష్వ యదనంతరం।
`శృణు భీష్మ వచో మహ్యం ధర్మార్థసహితం హితం॥ 1-114-19(5092)
న చ విస్రంభకథితం భవాన్సూచితుమర్హతి।
యస్తు రాజా వసుర్నామ శ్రుతస్తే భరతర్షభ॥ 1-114-20(5093)
తస్య శుక్లాదహం మత్స్యా ధృతా కుక్షౌ పురా కిల।
మాతరం మే జలాద్ధృత్వా దాశః పరమధర్మవిత్॥ 1-114-21(5094)
మాం తు స్వగృహమానీయ దుహితృత్వేఽభ్యకల్పయత్।
ధర్మయుక్తః స ధర్మేణ పితా చాసీత్తతో మమ॥' 1-114-22(5095)
ధర్మయుక్తస్య ధర్మార్థం పితురాసీత్తరీ మమ।
సా కదాచిదహం తత్ర గతా ప్రథమయౌవనం॥ 1-114-23(5096)
అథ ధర్మవిదాం శ్రేష్ఠః పరమర్షిః పరాశరః।
ఆజగామ తరీం ధీమాంస్తరిష్యన్యమునాం నదీం॥ 1-114-24(5097)
స తార్యమాణో యమునాం మాముపేత్యాబ్రవీత్తదా।
సాంత్వపూర్వం మునిశ్రేష్ఠః కామార్తో మధురం వచః।
ఉక్త్వా జన్మ కులం మహ్యం నాసి దాశసుతేతి చ॥ 1-114-25(5098)
తమహం శాపభీతా చ పితుర్భీతా చ భారత।
వరైరసులభైరుక్తా న ప్రత్యాఖ్యాతుముత్సహే॥ 1-114-26(5099)
`ప్రేక్ష్య తాంస్తు మహాభాగాన్పారావారే ఋషీన్స్థితాన్।
యమునాతీరవిన్యస్తాన్ప్రదీప్తానివ పావకాన్॥ 1-114-27(5100)
పురస్తాదరుణశ్చైవ తరుణః సంప్రకాశతే।
యేనైషా తాంరవస్త్రేవ ద్యౌః కృతా ప్రవిజృంభితా॥ 1-114-28(5101)
ఉక్తమాత్రో మయా తత్ర నీహారమసృజత్ప్రభుః।
పరాశరః సత్యధృతిర్ద్వీపే చ యమునాంభసి॥' 1-114-29(5102)
అభిభూయ స మాం బాలాం తేజసా వశమానయత్।
తమసా లోకమావృత్య నౌగతామేవ భారత॥ 1-114-30(5103)
మత్స్యగంధో మహానాసీత్పురా మమ జుగుప్సితః।
తమపాస్య శుభం గంధమిమం ప్రాదాత్స మే మునిః॥ 1-114-31(5104)
తతో మామాహ స మునిర్గర్భముత్సృజ్య మామకం।
ద్వోపేఽస్యా ఏవ సరితః కన్యైవ త్వం భవిష్యసి॥ 1-114-32(5105)
కన్యాత్వం చ దదౌ ప్రీతః పునర్విద్వాంస్తపోధనః।
తస్య వీర్యమహం దృష్ట్వా తథా యుక్తం మహాత్మనః॥ 1-114-33(5106)
విస్మితా వ్యథితా చైవ ప్రాదామాత్మానమేవ చ।
తతస్తదా మహాత్మా స కన్యాయాం మయి భారత।
ప్రహృష్టోఽజనయత్పుత్రం ద్వీప ఏవ పరాశరః॥' 1-114-34(5107)
పారాశర్యో మహాయోగీ స బభూవ మహానృషిః।
కన్యాపుత్రో మమ పురా ద్వైపాయన ఇతి శ్రుతః॥ 1-114-35(5108)
యో వ్యస్య వేదాంశ్చతురస్తపసా భగవానృషిః।
లోకే వ్యాసత్వమాపేదే కార్ష్ణ్యాత్కృష్ణత్వమేవ చ॥ 1-114-36(5109)
సత్యవాదీ శమపరస్తపస్వీ దగ్ధకిల్బిషః।
సద్యోత్పన్నః స తు మహాన్సహ పిత్రా తతో గతః॥ 1-114-37(5110)
స నియుక్తో మయా వ్యక్తం త్వయా చాప్రతిమద్యుతిః।
భ్రాతుః క్షేత్రేషు కల్యాణమపత్యం జనయిష్యతి॥ 1-114-38(5111)
స హి మాముక్తవాంస్తత్ర స్మరేః కృచ్ఛ్రేషు మామితి।
తం స్మరిష్యే మహాబాహో యది భీష్మ త్వమిచ్ఛసి॥ 1-114-39(5112)
తవ హ్యనుమతే భీష్మ నియతం స మహాతపాః।
విచిత్రవీర్యక్షేత్రేషు పుత్రానుత్పాదయిష్యతి॥ 1-114-40(5113)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-114-41x(697)
మహర్షేః కీర్తనే తస్య భీష్మః ప్రాంజలిరబ్రవీత్।
`దేశకాలౌ చ జానాసి క్రియతామర్థసిద్ధయే।' 1-114-41(5114)
ధర్మమర్థం చ కామం చ త్రీనేతాన్యోనుపశ్యతి॥ 1-114-41x(698)
అర్థమర్థానుబంధం చ ధర్మం ధర్మానుబంధనం।
కామం కామానుబంధం చ విపరీతాన్పృథక్పృథక్॥ 1-114-42(5115)
యో విచింత్య ధియా ధీరో వ్యవస్యతి స బుద్ధిమాన్।
తదిదం ధర్మయుక్తం చ హితం చైవ కులస్య నః॥ 1-114-43(5116)
ఉక్తం భవత్యా యచ్ఛ్రేయస్తన్మహ్యం రోచతే భృశం। 1-114-44(5117)
వైశంపాయన ఉవాచ।
తతస్తస్మిన్ప్రతిజ్ఞాతే భీష్మేణ కురునందన॥ 1-114-44x(699)
కృష్ణద్వైపాయనం కాలీ చింతయామాస వై మునిం।
స వేదాన్విబ్రువంధీమాన్మాతుర్విజ్ఞాయ చింతితం॥ 1-114-45(5118)
ప్రాదుర్బభూవావిదితః క్షణేన కురునందన।
తస్మై పూజాం తతః కృత్వా సుతాయ విధిపూర్వకం॥ 1-114-46(5119)
పరిష్వజ్య చ బాహుభ్యాం ప్రస్రవైరభ్యషించత।
ముమోచ బాష్పం దాశేయీ పుత్రం దృష్ట్వా చిరస్య తు॥ 1-114-47(5120)
తామద్భిః పరిషిచ్యార్తాం మహర్షిరభివాద్య చ।
మాతరం పూర్వజః పుత్రో వ్యాసో వచనమబ్రవీత్॥ 1-114-48(5121)
భవత్యా యదభిప్రేతం తదహం కర్తుమాగతః।
శాధి మాం ధర్మతత్త్వజ్ఞే కరవాణి ప్రియం తవ॥ 1-114-49(5122)
తస్మై పూజాం తతోఽకార్షీత్పురోధాః పరమర్షయే।
స చ తాం ప్రతిజగ్రాహ విధిమన్మంత్రపూర్వకం॥ 1-114-50(5123)
పూజితో మంత్రపూర్వం తు విధివత్ప్రీతిమాప సః।
తమాసనగతం మాతా పృష్ట్వా కుశలమవ్యయం॥ 1-114-51(5124)
సత్యవత్యథ వీక్ష్యైనమువాచేదమనంతరం।
మాతాపిత్రోః ప్రజాయంతే పుత్రాః సాధారణాః కవే॥ 1-114-52(5125)
తేషాం పితా యథా స్వీమీ తథా మాతా న సంశయః।
విధానవిహితః స త్వం యథా మే ప్రథమః సుతః॥ 1-114-53(5126)
విచిత్రవీర్యో బ్రహ్మర్షే తథా మేఽవరజః సుతః।
యథైవ పితృతో భీష్మస్తథా త్వమపి మాతృతః॥ 1-114-54(5127)
భ్రాతా విచిత్రవీర్యస్య యథా వా పుత్ర మన్యసే।
అయం శాంతనవః సత్యం పాలయన్సత్యవిక్రమః॥ 1-114-55(5128)
బుద్ధిం న కురుతేఽపత్యే తథా రాజ్యాఽనుశాసనే।
స త్వం వ్యపేక్షయా భ్రాతుః సంతానాయ కులస్య చ॥ 1-114-56(5129)
భీష్మస్య చాస్య వచనాన్నియోగాచ్చ మమానఘ।
అనుక్రోశాచ్చ భూతానాం సర్వేషాం రక్షణాయ చ॥ 1-114-57(5130)
ఆనృశంస్యాచ్చ యద్బ్రూయాం తచ్ఛ్రుత్వా కర్తుమర్హసి।
యవీయసస్వ భ్రాతుర్భార్యే సురసుతోపమే॥ 1-114-58(5131)
రూపయౌవనసంపన్నే పుత్రకామే చ ధర్మతః।
తయోరుత్పాదయాపత్యం సమర్థో హ్యసి పుత్రక॥ 1-114-59(5132)
అనురూపం కులస్యాస్య సంతత్యాః ప్రసవస్య చ। 1-114-60(5133)
వ్యాస ఉవాచ।
వేత్థ ధర్మం సత్యవతి పరం చాపరమేవ చ॥ 1-114-60x(700)
తథా తవ మహాప్రాజ్ఞే ధర్మే ప్రణిహితా మతిః।
తస్మాదహం త్వన్నియోగాద్ధర్మముద్దిశ్య కారణం॥ 1-114-61(5134)
ఈప్సితం తే కరిష్యామి దృష్టం హ్యేతత్సనాతనం।
భ్రాతుః పుత్రాన్ప్రదాస్యామి మిత్రావరుణయోః సమాన్॥ 1-114-62(5135)
వ్రతం చరేతాం తే దేవ్యౌ నిర్దిష్టమిహ యన్మయా।
సంవత్సరం యథాన్యాయం తతః శుద్ధే భవిష్యతః॥ 1-114-63(5136)
నహి మామవ్రతోపేతా ఉపేయాత్కాచిదంగనా। 1-114-64(5137)
సత్యవత్యువాచ।
సద్యో యథా ప్రపద్యేతే దేవ్యౌ గర్భం తథా కురు॥ 1-114-64x(701)
అరాజకేషు రాష్ట్రేషు ప్రజాఽనాథా వినశ్యతి।
నశ్యంతి చ క్రియాః సర్వా నాస్తి వృష్టిర్న దేవతా॥ 1-114-65(5138)
కథం చారాజకం రాష్ట్రం శక్యం ధారయితుం ప్రభో।
తస్మాద్గర్భం సమాధత్స్వ భీష్మః సంవర్ధయిష్యతి॥ 1-114-66(5139)
వ్యాస ఉవాచ। 1-114-67x(702)
యది పుత్రః ప్రదాతవ్యో మయా భ్రాతురకాలికః।
విరూపతాం మే సహతాం తయోరేతత్పరం వ్రతం॥ 1-114-67(5140)
యది మే సహతే గంధం రూపం వేషం తథా వపుః।
అద్యైవ గర్భం కౌసల్యా విశిష్టం ప్రతిపద్యతాం॥ 1-114-68(5141)
`తస్యాపి చ శతం పుత్రా భవితారో న సంశయః।
గోప్తారః కురువంశస్య భవత్యాః శోకనాశనాః॥' 1-114-69(5142)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-114-70x(703)
ఏవముక్త్వా మహాతేజా వ్యాసః సత్యవతీం తదా।
శయనే సా చ కౌసల్యా శుచివస్త్రా హ్యలంకృతా॥ 1-114-70(5143)
సమాగమనమాకాంక్షేదితి సోఽంతర్హితో మునిః।
తతోఽభిగంయ సా దేవీ స్నుషాం రహసి సంగతాం॥ 1-114-71(5144)
ధర్ంయమర్థసమాయుక్తమువాచ వచనం హితం।
కౌసల్యే ధర్మతంత్రం త్వాం యద్బ్రవీమి నిబోధ తత్॥ 1-114-72(5145)
భరతానాం సముచ్ఛేదో వ్యక్తం మద్భాగ్యసంక్షయాత్।
వ్యథితాం మాం చ సంప్రేక్ష్య పితృవంశం చ పీడితం॥ 1-114-73(5146)
భీష్మో బుద్ధిమదాన్మహ్యం కులస్యాస్య వివృద్ధయే।
సా చ బుద్ధిస్త్వయ్యధీనా పుత్రి ప్రాపయ మాం తథా॥ 1-114-74(5147)
నష్టం చ భారతం వంశం పునరేవ సముద్ధఱ।
పుత్రం జనయ సుశ్రోణి దేవరాజసమప్రభం॥ 1-114-75(5148)
స హి రాజ్యధురం గుర్వీముద్వక్ష్యతి కులస్య నః।
`ఏవముక్త్వా తు సా దేవీ స్నుషాం సత్యవతీ తదా॥' 1-114-76(5149)
సా ధర్మతోఽనునీయైనాం కథంచిద్ధర్మచారిణీం।
భోజయామాస విప్రాంశ్చ దేవర్షీనతిథీంస్తథా॥ ॥ 1-114-77(5150)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి సంభవపర్వణి చతుర్దశాధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 114 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-114-16 సంసజ్జమానయా స్ఖలనవత్యా॥
1-114-17 విశ్వాసాదంతరంగత్వబుద్ధేః।
సంతానాయ విస్తారాయ॥
1-114-18 ఆపద్ధర్మమవేక్ష్యేతి శేషః॥
1-114-38 వ్యక్తం నిఃసంశయం॥
1-114-42 అనుబధ్యతేఽనేనేత్యనుబంధః ఫలం॥
1-114-45 కాలీ సత్యవతీ॥
1-114-47 ప్రస్రవైః స్నేహస్రుతస్తనైః॥
1-114-53 విధానవిహితః పూర్వపుణ్యప్రసూతః॥
1-114-56 వ్యపేక్షయా స్నేహానుబంధేన॥
1-114-58 ఆనృశంస్యాదనైష్ఠుర్యాత్॥
1-114-63 దేవ్యౌ రాజభార్యే॥
1-114-74 యథా భీష్మేణోక్తం తథా మాం ప్రాపయ ఇష్టార్థేన యోజయ॥
1-114-76 ఉద్వక్ష్యతి ధురం ధుర ఉద్వహనంమ కరిష్యతి॥
చతుర్దశాధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 114 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.